* شروع فعالیتهای انتخاباتی
اولین نشانههای نزدیک شدن به انتخاب ریاست جمهوری در ایران دیده میشود، طبق برنامه ریزیهای انجام شده انتخابات در تابستان سال جاری میلادی خواهد بود. اقداماتی از سوی هواداران حضرت آیت الله خامنهای، افراد نزدیک به خاتمی، رفسنجانی و احمدی نژاد در حال انجام است که همگی نشان از شواهدی در مورد مقدمه چینی انتخابات دارند.
تحولات اخیر در روند انتخابات ایران به سرعت در حال پیشروی هستند چنانچه «منوچهر متکی» وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی ایران، پیشتر به صورت رسمی اعلام کرده بود که قصد شرکت در انتخابات را دارد. تحلیلگران پیش بینی میکنند که «متکی» نامزد جناح اصولگرا در انتحابات پیش روی ایران باشد. علاوه بر ارتباطات نزدیکی که وی با رهبر ارشد جمهوری اسلامی حضرت آیت الله خامنهای دارد، در حلقه درونی «علیلاریجانی» سخنگوی مجلس شورای اسلامی نیز قرار دارد. «متکی» در صدد است تا از خود تصویر یک وزیر آزار دیده در کابینه احمدی نژاد را ارایه دهدف وی زمانی که در حال انجام ماموریتی خارجی به نمایندگی از دولت ایران بود که به دستور احمدی نژاد از سمت خود برکنار شد.
* قانون جدید انتخابات
مجلس شورای اسلامی در مورد پیش نویس قانونی بحث میکند که طبق آن انتخابات ریاست جمهوری ایران مجددا و از نو سازماندهی میشود. این طرح قبلا تصویب شده بود و هماکنون اجرای آن بلاتکلیف باقی مانده است. طبق قانون جدید موانع بیشتری در مسیر کاندیداتوری نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری قرار خواهند گرفت. اعضای شورای نگهبان و اعضای ویژه مجلس شورای اسلامی با اصلاحیههایی این قانون را مغایر با اصل هفتم قانون اساسی تشخیص داده و آن را غیرقانونی دانستند. طبق قانون جدید، نامزدهای انتخاباتی باید حمایت 25 عضو مجلس خبرگان را بدست میآورند و تایید میکردند که نامزد مذکور از نظر دینداری واجد شرایط لازم است و همچنین نامزد باید تاییدیه 100 تن از اعضای مجلس شورای اسلامی را در مورد صلاحیت شرکت در انتخابات کسب مینمود. طبق این قانون مسئولیت وزارت کشور در مورد نظارت بر روند انتخابات از آن نهاد سلب میشد و مسئولیت آن بر عهده دادستانی کل قرار میگرفت که وظیفه نظارت بر کمیته انتخابات را دارد.
هماکنون وارد نمودن اتهام و تعقیب قضائی و همینطور تلاش به منظور در انزوای سیاسی قرار دادن جناح احمدی نژاد در جریان است. امروز آنان از طریق مجلس شورای اسلامی و با ابزار قانونی به درجهای از منزوی ساختن این جناح دست یافتهاند.
احمدینژاد از ارایه طرح پیشنهادی بسیار خشمگین شد و نسبت به تبعات تلاشهای به زعم خود عدهای قلیل به منظور تحریف خواست ملت ایران هشدار داد. طبق این قانون، نامزد ریاست جمهوری ملزم است تا حمایت مجلس به عنوان نماد حاکمیت مردمی را بدست آورد، او معتقد است که سطح حمایت مردمی از یک رئیس جمهور و از یک نماینده مجلس با یکدیگر قابل مقایسه نیستند.
مدت ریاست جمهوری در ایران تنها به دو دوره محدود شده است و رئیس جمهور نمیتواند بیش از این زمان به کار خود ادامه دهد، گرچه محدودیتی در مورد شرکت مجدد وی در انتخابات و انتخاب مجدد یک رئیس جمهور پیشین وجود ندارد. دور دوم ریاست جمهوری احمدی نژاد در سال جاری میلادی پایان خواهد یافت و به همین خاطر وی در تلاش است تا نامزدی را از درون اردوگاه سیاسی خود مطرح سازد. پیش بینی میزان موفقیت احمدی نژاد در این مسأله دشوار است.
* دو کاندیدای محتمل
یک نظرسنجی انجام شده توسط بنیادی ایرانی در ماه سپتامبر سال گذشته میلادی نشان میداد که دو چهره از نظر پاسخ دهندگان برای شرکت در انتخابات محبوبترین شخصیتهای سیاسی هستند یکی «محمد خاتمی» و دیگری «رحیم مشائی» که پسرش داماد احمدی نژاد است. ناظران بر این باورند که به دلیل غوغایی که ممکن است با ورود «مشائی» به عرصه انتخابات ایجاد شود، احتمال حضور وی در انتخابات احتمال ندارد. «رحیم مشائی» از سوی منتقدانش به انحراف عقیدتی و تلاش در جهت محدود ساختن اقتدار رسمی نهاد مذهبی متهم شده است. برای بسیاری، «محمد خاتمی» رئیس جمهور اصلاح طلب پیشین ایران هنوز هم حریفی جدی است، بهخصوص از آن جهت که وی هیچگونه رودرروییای با حضرت آیت الله خامنهای رهبر ارشد جمهوری اسلامی نداشته است. در واقع، علیرغم آنکه اصلاح طلبان در اثر وقوع رویدادهای سیاسی به تدریج عقب نشینی نمودند و آسیب خوردند، به خصوص پس از انتخابات سال 2009 میلادی، اما خاتمی همچنان روابط محکم خود با نظام را حفظ کرد. شرکت او در انتخابات پارلمانی سال 2012 شاهدی آشکار بر موضعگیری مسالمت آمیز وی داشت.
خاتمی میتواند گزینه مناسبی برای کمک به رهبر جمهوری اسلامی در جهت گذار از بحران سیاسی داخلی کنونی و همچنین انزوای اقتصادی و سیاسی بینالمللی ایران باشد. بسیار محتمل است که گشایشی در مورد دو رهبر زندانی اصلاح طلب یعنی میرحسین موسوی و مهدی کروبی و همچنین سایر رهبران زندانی جنبش اصلاحات در ایران حاصل شود که از جمله آن میتوان به آزادی آنان از زندان و همچنین پایان آزار و اذیت آنان از سوی دستگاههای امنیتی در مقابل عدم فعالیت سیاسی آنان و تعهدشان به این موضوع اشاره کرد.
* فعالیتهای انتخاباتی هاشمی رفسنجانی
نشانههایی از آخرین حرکتهای «علیاکبر هاشمی رفسنجانی» رئیس جمهور پیشین جمهوری اسلامی ایران نیز دیده میشود. در هفتههای پایانی سال 2012 میلادی، فائزه هاشمی دختر رفسنجانی بازداشت شد و پسر وی، مهدی هاشمی نیز پس از بازگشت از لندن بازداشت شده بود. وی علیرغم هشدارهای دستگاه قضائی ایران به دلیل اتهاماتش در مورد دست داشتن در اعترضات سال 2009 میلادی به ایران بازگشت. بازداشت مهدی هاشمی در فرودگاه بینالمللی امام خمینی(ره) انجام شد و پس از آن تحت بازجویی قرار گرفت. رفسنجانی پس از بازدید پسرش در زندان اظهار داشت: «پسر من نیز همانند بقیه بچههای مردم است اگر خطایی کرده باید مجازات شود». برخی از تحلیلگران این اظهارات وی را تلاشی از سوی رفسنجانی به منظور افزایش محبوبیت مردمی خود و ارایه چهرهای با اعتبار در آستانه انتخابات ریاست جمهوری قلمداد نمودند؛ زیرا که پیش از آن وی و خانوادهاش به فساد و بهرهبرداری از اموال عمومی متهم شده بودند. چنین اتهاماتی متوجه نظارت وی بر دستگاههای قضائی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران در روزهای اولیه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران دارد در آن روزها متهم شده بود.
عامل کهولت سن مانع از آن میشود تا رفسنجانی بار دیگر در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نماید، اما وی احتمالا میخواهد از اعتبار سیاسی خود به نفع نامزدی دیگر و به احتمال بسیار زیاد «محمد خاتمی» استفاده نماید.
* دغدغههای حقوق بشری بهانهای برای جلوگیری از هستهای شدن ایران
یک عامل دیگر فرض مذاکرات پنهانیای است که ممکن است میان هواداران حضرت آیت الله خامنهای در کنار سپاه پاسداران با آمریکا جریان داشته باشد. در صورتیکه اسنادی در این مورد افشا شود و صحت آن تایید شود و در صورتیکه مذاکرات موفقیت آمیز بوده باشد، دیگر اپوزیسیون در این روند نفعی نخواهد داشت از آن رو که واقعیت آن خواهد بود که آمریکا دیگر به خواستهای عمومی و دغدغه دموکراسی و حقوق بشر توجهی ندارد و صرفا تنها توجه خود را بر مسأله هستهای ایران متمرکز کرده است. تنها اولویت آمریکاییها در حال حاضر نیل به توازنی فرقهای در منطقه خاورمیانه است که بدون حضور حکومت ایران و بقای آن در شکل کنونیاش امکان پذیر نخواهد بود.
